Zmiany w klauzulach niedozwolonych
Kopiuj tekst
Zmiany w klauzulach niedozwolonych

Zmiany w klauzulach niedozwolonych

Rewolucja w klauzulach niedozwolonych

Mija już drugi tydzień od wejścia w życie nowelizacji ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015, poz. 1634). Jej przepisy przyniosły rewolucyjne zmiany dotyczące m.in. modelu kontroli wzorów umów. Jaki zatem będą miały wpływ na pozycję przedsiębiorcy w prowadzonym postępowaniu o uznania postanowienia wzorca umownego za niedozwolony?

Zgodnie z dodanym ostatnią nowelizacją art. 23b, o tym, czy dane postanowienie wzorca umownego jest niedozwolone, decyduje Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Natomiast podstawą wpisu do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, którą do tej pory były wyroki warszawskiego Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, jest decyzja Prezesa UOKiK. Ustawodawca odstąpił zatem od prowadzonej jako podstawowa sądowej kontroli na rzecz kontroli administracyjnej.

Głównym postulatem, który przyświecał tej zmianie była m.in. nadmierna długość toczących się postępowań. Obecnie Prezes UOKiK zobowiązany jest do załatwienia danej sprawy w ciągu 4 miesięcy. W szczególnie skomplikowanych sprawach ma na podjęcie decyzji 5 miesięcy. Tak wskazują przepisy. Czy naprawdę tak będzie? Rzeczywistość szybko zweryfikuje tę regulację.

Nowe przepisy, nowe wątpliwości

Jednak mimo że sam postulat dotyczący przyspieszenia postępowania był słuszny, to już po wejściu w życie nowelizacji przepisów, pojawiły się liczne wątpliwości.  Powstało m.in. pytanie, czy w ramach postępowania administracyjnego nie zostaną ograniczone uprawnienia przedsiębiorców do ochrony swoich racji dotyczących stosunków cywilno-prawnych łączących ich z konsumentami? Zauważyć wszak należy, że nowy model kontroli to już nie tyle spór toczony między procesowo równymi podmiotami, oparty o zasadę kontradyktoryjności, a raczej obrona przedsiębiorcy, która kończy się władczym aktem Prezesa UOKiK. W tym to właśnie akcie - obok uznania i zakazania posługiwania się danym postanowieniem - przedsiębiorca może zostać zobowiązany do:

- poinformowania konsumentów, będących stronami danych umów o uznaniu za niedozwolone postanowienia wzorca;
- złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i określonej formie
- nakazania publikacji nawet nieprawomocnej decyzji na swój koszt.

Ponadto, zgodnie z art. 99d ustawy, jeżeli wymaga tego ważny interes konsumentów, Prezes UOKiK może nadać decyzji w całości lub w części rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że w pewnych sytuacjach, mimo powstania już określonych skutków, przedsiębiorca dopiero przed sądem będzie mógł podjąć rzeczywistą obronę swoich praw. Z nadzieją przychodzi tu jednak art. 23b ust. 4 wskazujący na konieczność stosowania przywołanych środków proporcjonalnie do wagi i rodzaju naruszenia oraz konieczności usunięcia jego skutków. Bardzo pomocny jest także art. 417 Kodeksu cywilnego, określający odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Pozostaje mieć nadzieję, że powyższe instrumenty będą skutecznie gasić zapały Prezesa UOKiK przed podejmowaniem nieadekwatnych wobec przedsiębiorców środków prawnych.

Inną kwestią jest, czy w związku z większym ryzykiem po stronie przedsiębiorców, związanym z nowym, modelem kontroli, wymusi to na nich w ogóle unikanie stosowania postanowień, na które pada choćby cień podejrzeń o bycie niedozwolonym. Jeżeli tak się stanie, to w efekcie zmiany, w pewnym zakresie może dojść do ograniczenia wolności gospodarczej - przynajmniej odnośnie swobody zawierania umów. Z drugiej jednak strony, gdyby przyjąć taki scenariusz, wówczas konsumenci zostaną objęci realnie lepszą ochroną przed nieuczciwymi praktykami.

Autor: Marcin Kozłowski, adwokat, Kancelaria Chałas i Wspólnicy

Powiązane artykuły
12 listopada 2018 r. dniem wolnym od pracy. Komentarz prawny

Według uchwalonej przez Sejm ustawy dzień 12 listopada byłby świętem tylko w bieżącym roku.
Andrzej Sapkowski vs. CD Projekt RED

Komentarz Prawny
Prawo ukraińskie. Odpowiedzialność dyrektora za długi spółki

Nowa ukraińska Ustawa „O spółkach z ograniczoną odpowiedzialności i spółkach z dodatkową odpowiedzialnością”, która weszła w życie z dniem 16 czerwca 2018 roku („ Nowa Ustawa”) reguluje kwestie dotyczącej odpowiedzialności osób zarządzających spółką za jej zobowiązania jak i stawia im dodatkowe wymagania dotyczące działalności konkurencyjnej, przestrzegania informacji poufnych jak i konfliktów interesów.
Zmiany w ochronie tajemnicy przedsiębiorstwa – wzmocnienie czy osłabienie pozycji przedsiębiorców?

W dniu 4 września 2018 r. wchodzi w życie ustawa o zmianie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz niektórych innych ustaw, opublikowana w Dzienniku Ustaw (poz. 1637) w dniu 27 sierpnia 2018 r. Omawianą nowelizacją, ustawodawca dokonuje wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/943 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie ochrony niejawnego know-how i niejawnych informacji handlowych (tajemnic przedsiębiorstwa) przed ich bezprawnym pozyskaniem, wykorzystaniem i ujawnieniem. Na etapie projektowania omawianej ustawy, wskazywano iż celem nowelizacji jest wzmocnienie przepisów dotyczących ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa. W praktyce nowelizacja może jednak doprowadzić do znacznego jej osłabienia.
Na Twój adres e-mail została wysłana prośba o potwierdzenie subskrypcji.
Potwierdzając subskrypcję wyrażasz zgodę na przetwarzanie Twoich danych w celu otrzymywania treści publikowanych w serwisie.